Onder welke voorwaarden je rijdt, bepaalt hoeveel je maximaal moet vergoeden als er iets misgaat. Binnen Nederland is dat meestal de AVC 2002, internationaal het CMR-verdrag. Het verschil per kilogram is bijna een factor drie, en dat merk je pas als het al fout is gegaan.
Door de redactie van Transportbedrijf.nl · Laatst gecontroleerd op · 7 minuten lezen
De twee regimes naast elkaar
De AVC 2002 zijn algemene voorwaarden die aansluiten op Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek en die van toepassing zijn als partijen ze afspreken. Het CMR-verdrag is dwingend recht voor vervoer over de weg tegen betaling waarbij de plaats van inontvangstneming en de plaats van aflevering in twee verschillende landen liggen en ten minste één daarvan verdragsstaat is (artikel 1 CMR). Beide landen hoeven dus geen verdragsstaat te zijn, en de nationaliteit of woonplaats van afzender, vervoerder of geadresseerde doet niet ter zake. Het verdrag geldt of je het nu afspreekt of niet. Het geldt niet voor postvervoer onder internationale postverdragen, voor het vervoer van lijken en voor verhuizingen. Welke documenten er verder bij een rit over de grens komen kijken staat op internationaal transport.
| Kenmerk | AVC 2002 (binnenlands) | CMR (internationaal) |
|---|---|---|
| Toepassingsgebied | Vervoer over de weg binnen Nederland | Vervoer over de weg tegen betaling met inontvangstneming en aflevering in twee verschillende landen, waarvan ten minste één verdragsstaat (artikel 1 CMR) |
| Grondslag | Algemene voorwaarden op basis van Boek 8 BW; moet zijn overeengekomen | Verdrag; dwingend recht, geldt automatisch |
| Aansprakelijkheidslimiet | € 3,40 per kilogram brutogewicht (artikel 13 AVC) | 8,33 SDR per kilogram brutogewicht van het tekort (artikel 23 CMR); daarnaast worden vrachtprijs, douanerechten en overige vervoerskosten vergoed |
| In euro's | Vast bedrag | Ongeveer € 9,50 tot € 10, afhankelijk van de dagkoers van de SDR |
| Waar de limiet op is gebaseerd | Het werkelijke brutogewicht van de beschadigde of verloren zaken, niet de waarde van de lading; de vrachtbrief dient als bewijs van dat gewicht | Het werkelijke brutogewicht van wat verloren of beschadigd is, niet de waarde van de lading; de vrachtbrief dient als bewijs van dat gewicht |
| Bovengrens | Nooit meer dan de werkelijk geleden schade | Nooit meer dan de werkelijk geleden schade (artikel 23 lid 1 en 2 CMR) |
| Doorbreking van de limiet | Bij opzet of bewuste roekeloosheid (artikel 14 AVC) | Bij opzet of daarmee gelijkgestelde schuld volgens het recht van de rechter (artikel 29 CMR) |
| Vrachtbrief | AVC-vrachtbrief | CMR-vrachtbrief |
Vervoerder zoeken
Of AVC of CMR geldt, hangt af van de rit. In de gids zie je per bedrijf of het binnen Nederland rijdt, internationaal, of allebei.
Naar de bedrijvengidsWat dat in geld betekent
Neem een pallet elektronica van 400 kg met een waarde van € 60.000. Gaat die binnen Nederland verloren onder de AVC, dan is de maximale aansprakelijkheid 400 × 3,40 = € 1.360. Op een internationale rit onder CMR is dat 400 kg tekort × 8,33 SDR = 3.332 SDR, omgerekend tegen de dagkoers ongeveer € 3.800 tot € 4.000. De limiet geldt per kilogram van wat ontbreekt of beschadigd is, niet per zending en niet over de hele lading. Daarbovenop vergoedt de vervoerder onder het CMR de vrachtprijs, de douanerechten en de overige kosten die met het vervoer samenhangen: volledig bij volledig verlies, naar verhouding bij gedeeltelijk verlies (artikel 23 lid 4 CMR). Het verschil met de werkelijke waarde draagt de verlader, tenzij hij zelf een goederentransportverzekering heeft.
Draai het om en het beeld verandert. Een lading van 20.000 kg bouwmaterialen met een waarde van € 15.000 raakt de limiet nooit: onder de AVC zou de aansprakelijkheid oplopen tot € 68.000, maar je vergoedt nooit meer dan de werkelijke schade. Zware, goedkope lading zit dus veilig onder de limiet; lichte, dure lading juist niet. De volledige uitwerking staat op de pagina over verzekeringen.
De SDR-koers beweegt
De Special Drawing Right is een rekeneenheid van het IMF waarvan de koers dagelijks wordt vastgesteld. Reken bij een concrete claim met de actuele koers, niet met een vuistregel.
Wat het CMR verder regelt
- Grondslag en plafond: de vergoeding wordt berekend naar de waarde van de goederen op de plaats en het tijdstip van inontvangstneming (artikel 23 lid 1 en 2 CMR); 8,33 SDR per kilogram is daar een plafond op. Het gewicht waarover dat plafond wordt berekend is het werkelijke brutogewicht van wat verloren of beschadigd is; de vrachtbrief dient daarbij als bewijs, maar is niet zonder meer beslissend. Er wordt dus nooit meer vergoed dan de werkelijk geleden schade.
- Vertraging: schade door te late aflevering wordt vergoed tot ten hoogste de vrachtprijs, en alleen als de rechthebbende aantoont dat hij schade heeft geleden (artikel 23 lid 5 CMR).
- Hogere grens op afspraak: de afzender kan tegen een toeslag een hogere waarde van de goederen (artikel 24 CMR) of een bijzonder belang bij de aflevering (artikel 26 CMR) op de vrachtbrief laten aantekenen. Dan geldt dat bedrag als grens in plaats van 8,33 SDR per kilogram.
- Doorbreking: de beperkingen gelden niet bij opzet van de vervoerder, of bij schuld die volgens het recht van de rechter die over de zaak oordeelt met opzet wordt gelijkgesteld (artikel 29 CMR). Hoe streng die toets uitvalt, verschilt dus per rechtsstelsel.
Termijnen onder het CMR
Het CMR-verdrag regelt niet alleen hoeveel de vervoerder maximaal vergoedt, maar ook hoe snel een schade gemeld moet zijn en wanneer een vordering verjaart. Wie die termijnen mist, staat met lege handen, hoe duidelijk de schade ook is.
- Zichtbare schade of verlies: de geadresseerde maakt uiterlijk bij de aflevering een voorbehoud op de vrachtbrief (artikel 30 lid 1 CMR). Aftekenen zonder voorbehoud geldt als bewijs dat de goederen in de staat van de vrachtbrief zijn ontvangen.
- Niet-zichtbare schade of verlies: schriftelijk voorbehoud binnen zeven dagen na aflevering, zon- en feestdagen niet meegerekend (artikel 30 lid 1 CMR).
- Vertraging: schadevergoeding is alleen verschuldigd als binnen eenentwintig dagen nadat de goederen ter beschikking van de geadresseerde zijn gesteld een schriftelijk voorbehoud bij de vervoerder ligt (artikel 30 lid 3 CMR).
- Verjaring: een vordering uit CMR-vervoer verjaart na een jaar. Bij opzet of daarmee gelijkgestelde schuld is dat drie jaar (artikel 32 lid 1 CMR).
Voor binnenlands vervoer onder de AVC 2002 en Boek 8 BW gelden eigen regels voor melden en verjaren; die staan niet in het CMR. Leg in beide gevallen afwijkingen bij inontvangstneming meteen vast op de CMR-vrachtbrief of AVC-vrachtbrief en bevestig ze schriftelijk aan de vervoerder.
Wanneer welk regime geldt
- Rit volledig binnen Nederland: AVC, mits je de voorwaarden hebt afgesproken en van toepassing verklaard.
- Rit waarbij inontvangstneming en aflevering in twee verschillende landen liggen en ten minste één daarvan verdragsstaat is: CMR, ongeacht wat je afspreekt.
- Heb je niets afgesproken op een binnenlandse rit, dan val je terug op Boek 8 BW zonder de aanvullende AVC-bepalingen. Dat is zelden in je voordeel.
- Verwijs in je offerte, je opdrachtbevestiging en op je vrachtbrief consequent naar de voorwaarden waaronder je rijdt.
Voor je tariefopbouw en je onderhandeling met opdrachtgevers is dit relevanter dan het lijkt: een verlader die weet dat jouw aansprakelijkheid begrensd is, weet ook dat hij zelf een goederentransportverzekering nodig heeft. Bespreek dat open. Hoe je dat gesprek voert, staat op de pagina over je eerste klanten.